Het speelveld
FreeCell heeft vier duidelijke zones: het tableau (acht kolommen), vier vrije cellen (plaatsen voor één kaart linksboven) en vier bases (rechtsboven, één per symbool). Er is geen trekstapel. De deal is 52 kaarten open, rij voor rij verdeeld over de acht kolommen. Kolommen 1–4 krijgen 7 kaarten elk, kolommen 5–8 krijgen 6 kaarten elk — 7 + 7 + 7 + 7 + 6 + 6 + 6 + 6 = 52. Alle vrije cellen en alle bases beginnen leeg.
Zetten op het tableau
Een kaart kan alleen bovenop een kolom worden gelegd als die één rang lager is dan de huidige bovenste kaart en een tegengestelde kleur heeft. Een zwarte 7 gaat dus op een rode 8, een rode 5 op een zwarte 6, enzovoort. Een lege kolom accepteert elke kaart — anders dan bij Klondike, waar alleen Koningen op lege kolommen mogen. Daardoor zijn lege kolommen een van de waardevolste tactische middelen in het spel.
Vrije cellen
Elk van de vier vrije cellen bevat precies één kaart. Je kunt elke bereikbare kaart in een lege vrije cel plaatsen, en elke kaart in een cel kan terug naar het tableau (als de bestemmingsregels kloppen) of door naar een basis (als die kleur klaar is voor die kaart). Vrije cellen zijn je kortetermijngeheugen. Elke lege cel vergroot het aantal kaarten dat je in één superzet kunt verplaatsen — alle vier opgevuld blokkeert het veld vaak.
Superzetten
Je kunt een reeks kaarten in één actie van de ene kolom naar de andere verplaatsen — mits de reeks een geldige aflopende reeks met afwisselende kleuren is. De maximale reekslengte wordt beperkt door de beschikbare vrije cellen en lege kolommen als tijdelijke opslag: max reeks = (1 + lege vrije cellen) × (1 + lege kolommen) naar een niet-lege bestemming, of (1 + lege vrije cellen) × lege kolommen naar een lege bestemming. De bestemmingskolom zelf telt niet als hulp. Met alle vier vrije cellen leeg en geen lege kolommen is het maximum 5 kaarten. Maak één kolom leeg en het maximum springt naar 10. Plannen rond deze formule is het hart van FreeCell-strategie.
De bases
Elke basis begint leeg en accepteert elke Aas. Zodra een Aas een basis toewijst aan zijn kleur, wordt die basis oplopend in rang opgebouwd — 2, 3, 4, tot en met de Heer. Vier volle bases = gewonnen. In sommige FreeCell-varianten kunnen kaarten van een basis terug naar het tableau worden gehaald; de engine van StillDeck staat dat toe via Ongedaan maken, maar midden in een spel een kaart van een basis terughalen is bijna altijd een fout — bases zijn waar kaarten met pensioen gaan, geen bezoekplek.
Hoe FreeCell verschilt van Klondike
- Geen trekstapel of aflegstapel — elke kaart is zichtbaar vanaf de eerste deal.
- Vier vrije cellen dienen als tijdelijke opslag; Klondike heeft er geen.
- Lege kolommen accepteren elke kaart (Klondike alleen Koningen).
- Superzetten verplaatsen lange reeksen met één klik.
- Geen geluksfactor: bijna elke deal is te winnen met het juiste plan.